|
آیین نوروز زرتشتیان
قسمت اول
برآمد باد صبح و بوی نوروز به کام دوستان و بخت پیروز
مبارک بادت این سال و همه سال مبارک بادت این روز و همه روز
نگهبانی و گرامیداشت طبیعت و زیست بوم های بشری و جامعه ای آرام ، آزاد و شاد و در گذر هزاران سال همواره برای ایرانیان وظیفه ای بزرگ و سپند(مقدس) دانسته میشده است. بسیاری از باورها آیین ها و جشنهای ایرانی از پدیده های طبیعت برخاسته و از آن الهام گرفته است.
بزرگترین جشن ایرانیان از کهن تا به امروز ، جشن زایش دوباره طبیعت یعنی نوروز بوده است که بنا به باورشانگردش سال خورشیدی از نو آغاز شده و جهان مادی را در پایانی ترین روزهای سال دچار دگرگونی میکند.
قوم ها و ملت های گوناگونی از جمله در آذربایجان ، افغانستان،تاجیکستان، ترکمنستان،قرقیزستان و ... و همچنین در زنگبار واقع در آفریقای شرقی که در روزگار کهن سکونتگاه ایرانیان کوچنده (مهاجر) بوده نوروز را با آیین های گوناگونی ولی با هدف مشترکی جشن میگیرند.
زرتشتیان از جمله اقوام ایرانی هستند که در تمام تاریخ با بودن فشارها و سختی ها این جشن را همچنان پاس میداشتند و امروزه نیز با شکوه هرچه تمامتر پاس میدارند.
زرتشتیان از ماه اسفند بر پایه ی عادت دیرینه دست به کار خانه تکانی میشوند و بنا به این باور که 10 روز به نوروز مانده فروهر نیاکانشان به خانه هایشان سرکشی کرده و اگر تمیز باشد از آنها خشنود شده و در درازای زندگی آنها را کمک کار هستند ولی اگر ناپاک باشد از آنها دلخور میشوند و روی برگردان.
پس تا پیش از پنجه ی بزرگ که 20 اسفند ماه است خانه تکانی ها را تمام کرده و وسایل کهنه را درو میریزند زمین ها را شخم میزنند و تدارک گهنبار و در کنار آن هفت سین را میبینند هفت سینی که درون آن نمادهایی از امشاسپندان وجود دارد.
در کنا رنشانه های امشاسپندان هفت سین را میچینند. در برخی از خانواده ها مرسوم است که در کنار اینها هفت چین (هفت گون میوه چیدنی مانند انجیر خرما بادام و ...) را برای برکت این نوع محصول در زندگی و همچنین هفت گونه غلات و حبوبات (مانند برنج عدس نخود و ...)را بر سر سفره میگذارند و از اهورا مزدا خواستار برکت وو فراوانی این محصولات در سال جدید میشوند و در روز سیزده بدر آشی میپزند و این حبوبات را داخل آن میریزند.
پیش از نوروز چند جشن کوچک دیگر است که نوروز را نوید میدهد، گهنبار چهره ی همپست مید یارم گاه که پایانی ترین چهره گهنبار است یکی از این جشنهاست.
در باور زرتشتی در این چهره خداوند آدمی را که آخرین آفریده است می آفریند و آفرینش او تمام و سال نو آغاز میشود.
این چهره پنج روز است که به پنجه ی کوچک یا پنجی معروف است، این گهنبار از 25 اسفندماه آغاز میشود. هر خانواده ای که گهنبار دارد مهمانی میدهد خیر و خیرات میکند و دیگر خانواده ها هم حتما در این پنج روز آتشی تنور میکنند و نان میبندند، هیزمهای قدیمی را میسوزانند و آرد موجود در خانه را نان میپزند و کماچ شیرین که ویژه ی زرتشتیان است درست میکنند و این نان و کماچ را بر سر سفره ی نوروزی میگذارند تا برکت آرد و نان در خانه شان فراوان شود. در این پنج روز هر زرتشتی خویشکاری (وظیفه) خود میدانست که توان مالی کمتری داشتند کمک میکند از آرد گرفته تا خشکبار و لباس و ...، همین سنت زیبایی که امروزه دوباره در سطح ملی آن جریان پیدا کرده است.
یکی دیگر از سنت زرتشتیان تا پیش از رسیدن سال نو "شب وه" است. این جشن که شب پیش از سال نو برگزار میشود در پیوند با آخرین روز پنجی است. مردم محله در آتشکده ی محل گرد هم می آیند و اوستا میخوانند.
رسم چنین بوده که تا سپیده دم بیدار میماندند و از آتشکده برای آتش بوم کردن به منزل خود میرفتند. امروزه این سنت زیبا فراموش شده ولی در یکی از محله های یزد به همت دهموبد آنجا آقای کیخسرو دوباره این مراسم پایه گذاری شده و " شب وه" مردم به آتشکده میروند.
اوستا و شاهنامه میخوانند سخنرانی میکنند و هم پیمان میشوند برای برافروزی آتش بر روی بام خانه هایشان.
آتش بوم کردن یکی از سنتهای بسیار دلچسپی است که انسان در آن حالت روحانی و مینوییش غرق میشود.
نوشته شده توسط سورنا آریا در چهارشنبه بیست و نهم اسفند 1386 ساعت 1:54 |
لينک ثابت |
|
