پدر فردوسی " دهقان " که در آن زمان به معنی ایرانی‌تبار و صاحب مزرعه بوده‌است. دهقانان گروهی از مردم بودند که از لحاظ طبقه اجتماعی بین اشراف و کشاورزان قرار داشتند و به اشراف ارضی معروف بودند. این رسم مربوط به دوران ساسانیان بود که با اندکی تغییر تا قرن ششم هجری نیز ادامه داشت. او به خاطر داشتن وضع مالی مناسب تحصیلات خوبی را سپری کرد. همچنین علاوه بر زبان فارسی دری به زبان‌های عربی و پهلوی نیز آشنا بود. فردوسی دوران کودکی و جوانیش را دوران سامانیان سپری کرد.

   دقیقی از شاعران مشهور دربار حکومت سامانی تلاش خود را برای به نظم درآوردن شاهنامه ابومنصوری آغاز کرد، ولی هزار بیت بیشتر نسروده بود که بدست شخصی ناشناس کشته شد. چندین سال بعد فردوسی با ادامه اشعار دقیقی شاهنامه را به طور کامل به نظم درآورد و آن را در سال 384 قمری، پس از پانزده سال تلاش پایان داد. فردوسی از آنجا که به قول خودش هیچ پادشاهی را سزاوار هدیه کردن کتابش ندید، مدتی آن را مخفی نگه داشت و در این مدت بخش‌های دیگری نیز به مرور به شاهنامه افزود.

   پس از حدود ده سال (در حدود سال ۳۹۴ هجری قمری در سن شصت و پنج سالگی) فردوسی که فقیر شده بود، تصمیم گرفت که کتابش را به سلطان محمود تقدیم کند. به گفتهٔ خود فردوسی سلطان محمود به شاهنامه نگاه هم نکرد و پاداشی را که مورد انتظار فردوسی بود برایش نفرستاد.

  آخرین اشارهٔ فردوسی به عمر سپری شده اش هشتاد سال است «کنون عمر نزدیک هشتاد شد / امیدم به یک باره بر باد شد». بر این اساس و همچنین سایر منابع موجود، سال وفات فردوسی را 411 و برخی 416 هجری قمری دانسته اند.

   پس از مرگ، جنازهٔ فردوسی اجازهٔ دفن در گورستان مسلمانان را نیافت و ناچار در باغ خودش در طوس به خاک سپرده شد. دفن نشدن او را در گورستان مسلمانان به دلیل مخالفت یکی از بزرگان متعصب طوس دانسته‌اندد بسیاری نیز شیعه بودن فردوسی را دلیل این اقدام پنداشته اند. البته لازم به ذکر است که شیعه بودن فردوسی هرگز به اثبات قاطعی نرسید.

   در همان سال‌های آغازین پس از مرگ فردوسی مخالفت با شاهنامه آغاز شد و عمدتاً به خاطر سیاست‌های ضد ایرانی دربار بنی عباس ادامه یافت. پس از حملهٔ مغول و انقراض عباسیان توجه به شاهنامه در محافل رسمی نیز افزایش یافت. به علاوه در مناطقی که حکومت عباسیان در آنها نفوذ کمتری داشته‌است، از هند گرفته تا سیستان، آذربایجان، آران و آسیای صغیر، کسانی از فردوسی یاد کرده‌ و یا او را ستوده‌اند. بعدها صفویان که معتقد بودند فردسی شیعه مذهب است، توجه زیادی نسبت به شاهنامه نشان دادند.

   از زمان دفن فردوسی آرامگاه او چندین بار ویران شد که با تلاش محمد علی فروغی و سید حسن تقی زاده، همچنین هوشنگ سیحون، از معماران بزرگ ایران و جهان بازسازی شد.

   به اعتقاد بسیاری از ادیبان و صاحب نظران شاهنامه برترین اثر حماسی جهان است. او با سرودن بیش از ۶۰۰۰۰ هزار بیت زبان پارسی را زنده نگاه داشت. این وظیفه ماست که با گرامی داشتن یاد و خاطره اش، نام او را چون چراغی تابان بر فراز آسمان بی کران ادب فارسی روشن نگه داریم. 

 ۲۵ اردیبهشت، روز بزرگداشت حکیم توس گرامی باد.

Powered by BLOGFA
طراحي شده توسط : سورنا